Fair dealing, İngiliz hukukunda telif hakkı korumasına istisna getiren önemli bir kavramdır. Eleştiri, inceleme, haber verme ve parodi gibi belirli durumlarda, eser sahibinden izin alınmaksızın kullanım mümkündür. Ancak bu istisna sınırsız olmayıp, her somut olayda belirli kriterler çerçevesinde değerlendirilir.
Bu değerlendirmede kullanımın amacı, kullanılan kısmın oranı, eserin niteliği ve ekonomik etkisi gibi unsurlar dikkate alınır. Özellikle sosyal medya paylaşımlarında bu kriterlerin uygulanması oldukça karmaşık hale gelmektedir.
Türk hukukunda ise fair dealing benzeri geniş bir doktrin bulunmamakta; yalnızca kanunda sınırlı şekilde düzenlenmiş istisnalar uygulanmaktadır. Bu nedenle sosyal medya paylaşımlarında yapılan birçok kullanım, Türk hukuku bakımından daha kolay şekilde ihlal olarak değerlendirilebilmektedir.
Bu farklılık, uluslararası platformlarda içerik paylaşan kullanıcılar açısından önemli hukuki riskler doğurmaktadır. Özellikle sınır ötesi faaliyet gösteren içerik üreticileri için, farklı hukuk sistemlerinin birlikte değerlendirilmesi ve stratejik bir yaklaşım benimsenmesi gerekmektedir.
Av. LL.M. Yiğit ADA
ADA & DEMİRKILIÇ HUKUK BÜROSU
